Opzegtermijnen en ontslag: wat zijn je rechten als je vertrekt of ontslagen wordt?

Ontslag nemen of ontslagen worden: beide gebeuren volgens vaste regels die sinds het eenheidsstatuut van 2014 voor arbeiders en bedienden gelijk zijn. De termijnen hangen af van je anciënniteit en van wie het initiatief neemt. Dit is wat je moet weten, inclusief de rechten waar werknemers vaak niet van weten.

De opzegtermijnen bij ontslag door de werkgever

Voor wie al vóór 2014 in dienst was, wordt de termijn in twee delen berekend: de oude regels tot 31 december 2013 plus de nieuwe vanaf 2014. Hogere bedienden van toen kunnen daardoor op aanzienlijk langere termijnen uitkomen.

Als je zelf ontslag neemt

De termijnen zijn dan ongeveer de helft, met een maximum van 13 weken: 1 week in de eerste drie maanden, 2 weken tot zes maanden, 3 weken tot een jaar, 6 weken na twee jaar, 9 weken na vijf jaar, 13 weken vanaf acht jaar. Je werkgever kan ermee instemmen dat je vroeger vertrekt; leg dat schriftelijk vast.

Hoe de opzeg wordt gegeven

Een opzegging moet schriftelijk, met vermelding van begin en duur van de termijn. Door de werkgever: per aangetekende brief (die ingaat de derde werkdag na verzending) of per deurwaardersexploot, nooit mondeling of per gewone mail. Door de werknemer: aangetekend, of met een door de werkgever ondertekende ontvangst. De termijn begint de maandag na de kennisgeving. Tijdens de opzegtermijn heb je recht op sollicitatieverlof: één dag per week (twee halve dagen) in de laatste 26 weken, en een halve dag per week daarvoor, met behoud van loon.

Verbrekingsvergoeding in plaats van opzeg

De werkgever kan ervoor kiezen de termijn niet te laten presteren en een verbrekingsvergoeding te betalen: het loon van de hele termijn, inclusief voordelen (bedrijfswagen, maaltijdcheques, groepsverzekering, bonussen). De vergoeding wordt belast als loon, maar gespreid belast als ze op meerdere jaren slaat. Controleer dat alle voordelen meegerekend zijn; dat wordt vaak "vergeten".

Waar je nog recht op hebt

• Outplacement: bij een opzeg van minstens 30 weken heb je recht op 60 uur begeleiding naar een nieuwe job, betaald door de werkgever (ter waarde van vier weken loon, die bij een verbrekingsvergoeding worden afgetrokken). Vanaf 45 jaar en één jaar anciënniteit geldt een aparte regeling. Weiger het niet lichtzinnig; een goed outplacementbureau verkort je zoektocht.
• De motivering: na zes maanden anciënniteit mag je schriftelijk vragen waarom je ontslagen bent (cao 109). De werkgever moet binnen twee maanden antwoorden; een "kennelijk onredelijk ontslag" geeft recht op 3 tot 17 weken extra loon.
• Je documenten: C4 (werkloosheidsformulier), vakantieattest, individuele rekening, en de uitbetaling van het vertrekvakantiegeld en de pro rata eindejaarspremie als je sector dat voorziet.
• Bescherming: zwangere werknemers, werknemers in ouderschapsverlof, tijdskrediet of met een mandaat in de ondernemingsraad of het CPBW zijn beschermd tegen ontslag om die reden; schending geeft recht op forfaitaire vergoedingen van zes maanden loon of meer.
• Werkloosheidsuitkering: na een ontslag door de werkgever heb je er recht op vanaf de eerste dag na de opzeg of de vergoede periode. Wie zelf ontslag neemt, kan een sanctie van 4 tot 52 weken krijgen, tenzij er een geldige reden is. Sinds 2026 zijn uitkeringen in de tijd beperkt; zie ons artikel over werkloos, wat nu.

Ontslag om dringende reden

Bij een ernstige fout (diefstal, geweld, herhaalde ongewettigde afwezigheid na verwittiging) kan de werkgever zonder opzeg of vergoeding ontslaan, maar hij moet dat binnen de drie werkdagen na kennisname doen en binnen de drie volgende werkdagen aangetekend motiveren. De bewijslast ligt bij de werkgever. Een gewone slechte evaluatie is nooit een dringende reden. Laat je bijstaan door je vakbond of een advocaat; de termijnen om te betwisten zijn kort (één jaar voor de arbeidsrechtbank).

Ontslag met wederzijds akkoord

Partijen kunnen samen beslissen het contract te beëindigen op een gekozen datum, eventueel met een vergoeding. Onderteken niets ter plekke: lees het thuis, laat het nakijken, en weet dat je bij een akkoord zonder vergoeding mogelijk geen recht hebt op een werkloosheidsuitkering. Vraag altijd om de vergoeding minstens gelijk te stellen aan de wettelijke verbrekingsvergoeding.

Wat je doet op de dag zelf

1. Vraag alles schriftelijk; teken niets anders dan de ontvangst van documenten.
2. Noteer datum, aanwezigen en wat gezegd is.
3. Vraag binnen de twee maanden de motivering (cao 109) als je die niet kreeg.
4. Schrijf je binnen de acht dagen in als werkzoekende bij VDAB, Forem of Actiris, ook tijdens de opzegtermijn.
5. Begin je zoektocht meteen op ikzoek.jobs: bewaar een zoekopdracht met melding en gebruik je sollicitatieverlof.

De regels zijn complex en elk dossier verschilt. Je vakbond, een advocaat arbeidsrecht of de FOD Werkgelegenheid geven gratis of goedkoop advies. Een uur raad vóór je tekent, is vaak maanden loon waard.