Thuiswerk en hybride werken: wat de wet zegt, wat je werkgever moet voorzien en wat je mag vragen

Sinds 2020 is hybride werken voor bedienden de norm geworden: twee tot drie dagen thuis, de rest op kantoor. Maar "thuiswerk mogelijk" in een vacature kan alles betekenen, van één dag per maand tot volledig remote. Wat zegt de wet, wat moet je werkgever regelen en betalen, en hoe maak je er goede afspraken over?

Heb je recht op thuiswerk?

Nee, er bestaat in België geen algemeen recht op thuiswerk. Het is een afspraak tussen werkgever en werknemer, op vrijwillige basis van beide kanten, behalve bij uitzonderlijke overheidsmaatregelen zoals tijdens de pandemie. Wel moet een werkgever die het weigert of intrekt, dat motiveren als er een beleid bestaat, en mag hij niet discrimineren tussen vergelijkbare werknemers. In de praktijk is hybride werken een arbeidsvoorwaarde geworden die je bij aanwerving onderhandelt en in de overeenkomst vastlegt.

De twee wettelijke vormen

• Structureel telewerk (cao 85): regelmatig thuiswerk volgens een vast patroon, bijvoorbeeld elke dinsdag en donderdag. Dit vereist een schriftelijke bijlage bij je arbeidsovereenkomst met de dagen, de bereikbaarheid, de vergoeding van kosten, de apparatuur en de regels bij technische problemen.
• Occasioneel telewerk (wet werkbaar en wendbaar werk): af en toe thuiswerken bij overmacht of om persoonlijke redenen (een loodgieter, een ziek kind), aan te vragen bij de werkgever, die alleen om gegronde redenen weigert.

Vraag bij een nieuwe job altijd welke vorm het is en of ze in de overeenkomst komt. Een mondelinge belofte van "we zijn daar flexibel in" is bij een nieuwe leidinggevende niets waard.

Wat de werkgever moet voorzien

Bij structureel telewerk is de werkgever verplicht de nodige apparatuur te leveren (laptop, eventueel scherm, toetsenbord, een ergonomische stoel als het beleid dat voorziet) of de kosten ervan te vergoeden, en de kosten van de verbinding en het verbruik thuis te dragen. Arbeidsongevallen thuis tijdens de werkuren zijn gedekt door de arbeidsongevallenverzekering, ook een val op weg naar de keuken. De werkgever blijft verantwoordelijk voor je welzijn; het CPBW mag richtlijnen uitwerken over ergonomie en werktijden.

De thuiswerkvergoeding

De fiscus en de RSZ aanvaarden een forfaitaire, belastingvrije bureauvergoeding voor wie structureel en regelmatig thuiswerkt (minstens één dag per week gemiddeld): maximaal ongeveer 160 euro per maand in 2026, geïndexeerd. Daarbovenop mag de werkgever belastingvrij 20 euro per maand betalen voor het gebruik van je eigen internetverbinding en 20 euro voor je eigen computer (of 10 euro voor eigen randapparatuur). Samen tot 200 euro per maand netto, wat overeenkomt met bijna 400 euro bruto. Het is geen verplichting, wel een gangbaar onderdeel van een loonpakket; vraag ernaar bij de onderhandeling, zie wat voordelen waard zijn.

Het recht om offline te zijn

Bedrijven met minstens 20 werknemers moeten sinds 2023 afspraken hebben over het recht op deconnectie: wanneer je niet bereikbaar hoeft te zijn, hoe omgegaan wordt met mails buiten de uren, en welke opleiding er is rond digitaal welzijn. Vraag naar die afspraken; ze zeggen veel over de cultuur. Thuiswerk zonder duidelijke grenzen leidt tot langere dagen, niet tot meer vrijheid.

Werken vanuit het buitenland

Een paar weken werken vanuit Spanje lijkt onschuldig, maar heeft gevolgen voor sociale zekerheid en belastingen. Binnen de EU geldt sinds 2023 een kaderakkoord dat tot 50% telewerk in het woonland toelaat zonder wijziging van de sociale zekerheid, voor grensarbeiders. Voor tijdelijk werken vanuit een vakantieland gelden de regels van dat land; de meeste werkgevers beperken het tot enkele weken per jaar met voorafgaande toestemming. Vraag het beleid vóór je boekt.

Hoe je hybride werken onderhandelt

1. Vraag de concrete norm: hoeveel dagen, welke dagen, en wie beslist bij conflict met vergaderingen.
2. Laat de dagen en de vergoeding opnemen in de bijlage bij je contract, niet alleen in een beleidsnota die eenzijdig kan veranderen.
3. Bespreek wat er gebeurt bij een nieuwe leidinggevende of een reorganisatie.
4. Koppel thuiswerk aan output, niet aan aanwezigheid: stel voor hoe je beschikbaarheid en resultaten zichtbaar maakt.

Wat het betekent voor waar je woont

Drie dagen thuiswerk maakt een pendel van een uur draaglijk die bij vijf dagen onhoudbaar is. Dat verandert de rekening van waar je kunt wonen: lees hoe ver wil je pendelen en gebruik de woon-werk-tool die vacatures en woningen samen bekijkt. Op ikzoek.jobs filter je vacatures op thuiswerk (volledig, hybride of op locatie); een werkgever die het aantal dagen in de vacature zet, heeft er meestal ook een beleid voor.